Nhật Bản được biết đến là một trong những quốc gia thường xuyên chịu ảnh hưởng của động đất. Dù sở hữu hệ thống cảnh báo sớm, công trình chống rung và quy trình cứu hộ hiện đại, những trận động đất mạnh vẫn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.
Đối với người Việt Nam đang học tập, làm việc hoặc sinh sống tại Nhật Bản, trang bị kỹ năng ứng phó với động đất không phải là sự chuẩn bị thừa. Chỉ trong vài giây đầu tiên, một phản xạ đúng có thể giúp hạn chế nguy cơ bị thương và bảo vệ tính mạng.
Tin tức động đất tại Nhật Bản: 13 người thiệt mạng sau động đất ở Kumamoto
Ngày 28/7/2026, loạt động đất xảy ra tại tỉnh Kumamoto đã khiến 13 người thiệt mạng. Con số này bao gồm một số trường hợp được xác định có liên quan đến hậu quả của động đất.
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết trận động đất chính xảy ra ngày 28/7/2026, có độ lớn 7,1, tâm chấn nằm dưới đáy biển ngoài khơi tỉnh Kumamoto và ở độ sâu khoảng 10 km. Chính phủ Nhật Bản đã thành lập nhóm công tác để thu thập thông tin, đánh giá thiệt hại và chuẩn bị triển khai các hoạt động cứu hộ cần thiết. Người dân cũng được yêu cầu tránh xa khu vực ven biển do nguy cơ sóng thần.
Kumamoto từng trải qua trận động đất nghiêm trọng có độ lớn 7,3 vào ngày 16/4/2016. Thảm họa này cùng với lở đất và mưa lớn sau đó đã khiến hơn 270 người thiệt mạng. Những sự kiện liên tiếp cho thấy động đất không chỉ gây nguy hiểm trong thời điểm mặt đất rung chuyển mà còn có thể kéo theo dư chấn, sóng thần, cháy nổ, sạt lở và nhiều thiên tai thứ cấp khác.
Trong thông báo liên quan đến trận động đất ngày 28/7/2026, cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản đã khuyến cáo cộng đồng người Việt giữ bình tĩnh, tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn sơ tán và tránh xa các khu vực nguy hiểm.
Vì sao Nhật Bản thường xuyên xảy ra động đất?
Nhật Bản nằm trong khu vực có hoạt động địa chất mạnh, nơi nhiều mảng kiến tạo tiếp xúc và dịch chuyển. Vì vậy, các trận động đất với cường độ khác nhau xảy ra tương đối thường xuyên.
Nhật Bản không thể ngăn động đất xuất hiện, nhưng quốc gia này đã xây dựng một hệ thống phòng chống thiên tai đồng bộ, bao gồm:
- Tiêu chuẩn xây dựng có khả năng chịu động đất;
- Công nghệ giảm chấn và cách ly địa chấn;
- Hệ thống quan trắc địa chấn trên diện rộng;
- Cảnh báo sớm động đất trên điện thoại, truyền hình và radio;
- Bản đồ sơ tán và điểm tập kết tại từng địa phương;
- Hoạt động diễn tập phòng chống thiên tai thường xuyên;
- Giáo dục kỹ năng ứng phó cho người dân từ khi còn nhỏ.
Nhờ đó, người dân Nhật Bản thường có phản xạ nhanh và tuân thủ tương đối chặt chẽ hướng dẫn của chính quyền khi thiên tai xảy ra.
Nguyên tắc quan trọng nhất khi gặp động đất
Khi cảm nhận rung lắc hoặc nhận được cảnh báo 緊急地震速報 – Kinkyū Jishin Sokuhō, hãy ưu tiên bảo vệ tính mạng theo ba hành động: Hạ thấp người – Che đầu và cổ – Bám chắc vào vật che chắn.
Cảnh báo sớm động đất có thể chỉ đến trước rung chấn mạnh vài giây. Tại những khu vực gần tâm chấn, cảnh báo và rung lắc thậm chí có thể xuất hiện gần như đồng thời. Vì vậy, người dân cần hành động ngay thay vì cố gắng thu dọn đồ đạc hoặc chạy ra ngoài.
12 cách ứng phó nhanh khi gặp động đất tại Nhật Bản
1. Bình tĩnh và lập tức bảo vệ đầu
Khi mặt đất bắt đầu rung, hãy hạ thấp trọng tâm để tránh mất thăng bằng. Dùng tay, gối, túi xách hoặc vật mềm bảo vệ đầu và vùng cổ.
Nếu có bàn chắc chắn gần đó, hãy chui xuống gầm bàn, giữ chặt chân bàn và chờ rung lắc giảm dần.
2. Không vội chạy ra ngoài
Một trong những sai lầm nguy hiểm là hoảng loạn chạy ra đường ngay khi động đất bắt đầu. Kính vỡ, biển hiệu, mái ngói, vật liệu xây dựng và đồ vật từ trên cao có thể rơi xuống trong lúc rung lắc.
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản khuyến cáo người dân không chen lấn về phía cửa và không vội lao ra ngoài khi chưa xác định được khu vực an toàn.
3. Tránh xa cửa kính và đồ vật dễ đổ
Trong nhà, cần tránh xa:
- Cửa sổ và cửa kính;
- Tủ quần áo, giá sách;
- Tivi và thiết bị điện tử;
- Đèn treo, gương;
- Vật nặng đặt trên cao.
Nếu không có bàn để trú, hãy ngồi thấp ở vị trí ít đồ vật, bảo vệ đầu và chờ rung lắc dừng lại.
4. Không cố tắt bếp khi rung lắc mạnh
Khi động đất bắt đầu, không nên cố chạy vào bếp hoặc tiếp cận ngọn lửa nếu việc đó khiến bản thân gặp nguy hiểm. Hãy bảo vệ cơ thể trước và chỉ kiểm tra bếp, gas hoặc nguồn lửa sau khi rung lắc đã giảm.
Nếu ngửi thấy mùi gas sau động đất, không bật lửa, không bật công tắc điện và không sử dụng các thiết bị có thể tạo tia lửa. Hãy mở cửa thông gió, khóa van gas khi có thể thực hiện an toàn và liên hệ đơn vị chuyên môn.
5. Không sử dụng thang máy
Nếu đang ở trong thang máy, hãy nhấn nút tất cả các tầng và rời khỏi thang tại tầng gần nhất mà thang dừng.
Nếu bị mắc kẹt, không tự ý cạy cửa. Hãy sử dụng nút gọi khẩn cấp, giữ bình tĩnh và chờ hướng dẫn cứu hộ. Sau động đất, nên sử dụng cầu thang bộ thay vì tiếp tục đi thang máy.
6. Khi đang ngủ, dùng chăn hoặc gối bảo vệ đầu
Nếu động đất xảy ra vào ban đêm, hãy dùng gối hoặc chăn che đầu, tránh xa cửa sổ, gương, tủ và đèn.
Không nên bước chân trần sau động đất vì sàn nhà có thể có kính vỡ hoặc vật sắc nhọn. Mỗi người nên để sẵn dép đế dày, đèn pin và điện thoại ở vị trí dễ lấy gần giường ngủ.
7. Khi ở ngoài đường, tránh xa công trình và đường dây điện
Nếu đang ở ngoài trời, hãy dùng túi hoặc tay bảo vệ đầu, sau đó di chuyển đến khu vực trống khi có thể.
Cần tránh xa tường gạch, tường bê tông, cửa kính, cột điện, máy bán hàng tự động, biển quảng cáo và các công trình có nguy cơ đổ sập. Không đứng sát mặt tiền các tòa nhà vì kính và vật liệu có thể rơi từ trên cao.
8. Khi ở trên tàu hoặc xe buýt, bám chắc tay vịn
Nếu động đất xảy ra khi đang sử dụng phương tiện công cộng, hãy bám chắc quai treo, tay vịn hoặc ghế.
Không chen lấn, không tự ý mở cửa và không xuống phương tiện khi chưa có hướng dẫn. Hãy tuân thủ thông báo của tài xế, nhân viên nhà ga hoặc cơ quan chức năng.
9. Khi đang lái ô tô, không phanh gấp
Người điều khiển ô tô cần bật đèn cảnh báo nguy hiểm, giảm tốc từ từ và quan sát các phương tiện xung quanh.
Khi điều kiện cho phép, hãy đưa xe vào bên trái đường và dừng tại vị trí an toàn. Không dừng xe dưới cầu, sát công trình có nguy cơ sập hoặc tại nơi cản trở phương tiện cứu hộ.
10. Nếu ở gần biển, lập tức nghĩ đến nguy cơ sóng thần
Khi cảm thấy rung lắc mạnh hoặc kéo dài ở khu vực ven biển, không nên chờ có thông báo mới bắt đầu sơ tán. Hãy nhanh chóng di chuyển vào sâu trong đất liền, lên khu vực cao hoặc đến tòa nhà được chỉ định làm nơi tránh sóng thần.
Sóng thần có thể xuất hiện trong vòng chưa đầy năm phút sau động đất và có thể truyền ngược theo các con sông. Không xuống bờ biển quan sát và không quay lại sau đợt sóng đầu tiên, bởi các đợt sau vẫn có thể nguy hiểm. Chỉ rời nơi sơ tán khi cảnh báo đã được cơ quan chức năng gỡ bỏ.
11. Sau khi hết rung, kiểm tra các nguy cơ thứ cấp
Khi mặt đất tạm ngừng rung, hãy kiểm tra thương tích của bản thân và những người xung quanh. Sơ cứu nếu có thể, đồng thời mang giày trước khi di chuyển.
Tiếp theo, cần kiểm tra:
- Rò rỉ gas;
- Cháy hoặc khói bất thường;
- Đường điện bị đứt;
- Nước rò rỉ;
- Cửa và lối thoát;
- Tường, trần hoặc cầu thang bị hư hỏng.
Nếu phải sơ tán, nên ngắt cầu dao điện khi có thể thực hiện an toàn. Khi điện được cấp trở lại, thiết bị bị đổ hoặc còn bật có thể gây ra cháy do tái cấp điện. Chỉ bật lại cầu dao sau khi đã kiểm tra hệ thống điện, thiết bị và nguy cơ rò rỉ gas.
12. Theo dõi thông tin chính thức và đề phòng dư chấn
Sau trận động đất chính có thể tiếp tục xuất hiện dư chấn. Không quay lại tòa nhà đã nứt, nghiêng hoặc có dấu hiệu hư hỏng khi chưa được kiểm tra.
Người Việt tại Nhật nên theo dõi thông tin từ:
- Cơ quan Khí tượng Nhật Bản;
- Chính quyền địa phương;
- NHK và các kênh truyền hình, radio;
- Hệ thống loa cảnh báo của khu dân cư;
- Cảnh sát, cứu hỏa và đơn vị quản lý tòa nhà.
Ứng dụng Safety tips do Cơ quan Du lịch Quốc gia Nhật Bản cung cấp hỗ trợ thông báo về động đất, sóng thần và thời tiết nguy hiểm. Ứng dụng có tiếng Việt, sơ đồ hướng dẫn sơ tán và các mẫu hội thoại dùng khi xảy ra thiên tai.
Những vật dụng nên có trong túi khẩn cấp
Người học tập và làm việc tại Nhật nên chuẩn bị một túi khẩn cấp đặt gần cửa ra vào. Những vật dụng cơ bản gồm:
- Nước uống và thực phẩm dự trữ;
- Thuốc cá nhân và bộ sơ cứu;
- Đèn pin, pin dự phòng;
- Sạc điện thoại hoặc pin sạc;
- Radio cầm tay;
- Còi cứu hộ;
- Khẩu trang, khăn và găng tay;
- Áo giữ nhiệt hoặc chăn mỏng;
- Một ít tiền mặt;
- Bản sao giấy tờ tùy thân;
- Danh sách số điện thoại quan trọng.
Bên cạnh đó, cần cố định tủ, giá sách và đồ điện tử vào tường; không đặt vật nặng trên cao; xác định trước đường đến điểm sơ tán; đồng thời tham gia đầy đủ các buổi diễn tập phòng chống thiên tai tại nơi học tập, làm việc và cư trú.
Các số điện thoại khẩn cấp tại Nhật Bản
Trong tình huống cần cứu trợ, người Việt cần nhớ:
- 119: Gọi cứu hỏa hoặc xe cấp cứu;
- 110: Gọi cảnh sát.
Khi liên hệ cứu hộ, hãy bình tĩnh cung cấp địa chỉ, tình trạng người bị nạn, nguy cơ đang xảy ra và số điện thoại có thể liên lạc lại.
Một số câu tiếng Nhật hữu ích:
- 地震です！ – Jishin desu!: Có động đất!
- 助けてください。– Tasukete kudasai.: Xin hãy giúp tôi.
- けが人がいます。– Keganin ga imasu.: Có người bị thương.
- 避難場所はどこですか？– Hinan basho wa doko desu ka?: Nơi sơ tán ở đâu?
- 救急車を呼んでください。– Kyūkyūsha o yonde kudasai.: Hãy gọi xe cấp cứu.
- 津波警報が出ていますか？– Tsunami keihō ga dete imasu ka?: Có cảnh báo sóng thần không?
Chuẩn bị kỹ năng trước khi sang Nhật là điều cần thiết
Động đất không thể được ngăn chặn hoàn toàn, nhưng thiệt hại có thể được hạn chế khi mỗi người có kiến thức, sự chuẩn bị và phản xạ đúng.
Đối với người trẻ chuẩn bị học tập hoặc làm việc tại Nhật Bản, hành trang cần thiết không chỉ có tiếng Nhật và kỹ năng nghề nghiệp. Hiểu quy định địa phương, nhận biết hệ thống cảnh báo, ghi nhớ lối thoát hiểm và biết cách ứng phó với thiên tai cũng là những kỹ năng quan trọng để sống an toàn và thích nghi lâu dài.
EK khuyến nghị học viên, thực tập sinh và người lao động đang sinh sống tại Nhật thường xuyên cập nhật thông tin từ cơ quan chức năng, tham gia diễn tập tại doanh nghiệp và chủ động chuẩn bị túi khẩn cấp tại nơi ở.
Hãy ghi nhớ nguyên tắc quan trọng nhất khi gặp động đất:
Không hoảng loạn chạy ra ngoài khi mặt đất đang rung. Hãy hạ thấp người, bảo vệ đầu, bám chắc và chỉ di chuyển khi đã xác định được lối thoát an toàn.
Sự bình tĩnh trong vài giây đầu tiên có thể tạo nên khác biệt rất lớn giữa nguy hiểm và an toàn.
Nếu bạn đang có kế hoạch sang Nhật Bản học tập hoặc làm việc và cần được tư vấn lộ trình phù hợp, hãy liên hệ ngay với EK qua website hoặc fanpage để được hỗ trợ chi tiết.
EK đồng hành cùng bạn từ khâu định hướng ngành nghề, đào tạo tiếng Nhật, chuẩn bị hồ sơ cho đến khi xuất cảnh và ổn định cuộc sống tại Nhật Bản.
