Trong bối cảnh Nhật Bản đang thiếu hụt nhân lực ở nhiều lĩnh vực, Chính phủ Nhật Bản đã xây dựng chương trình Ikusei Shuro – hay còn gọi là Chế độ Việc làm để Phát triển Kỹ năng – nhằm thay thế cho chế độ Thực tập sinh kỹ năng cũ. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài của Nhật Bản, hướng tới mục tiêu đào tạo, sử dụng và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng trong thời gian dài.
Theo định hướng mới, chương trình Ikusei Shuro không chỉ tập trung vào việc “thực tập” hay “học nghề” như chế độ cũ, mà chú trọng hơn vào quan hệ lao động thực chất, đào tạo kỹ năng nghề, nâng cao năng lực tiếng Nhật và tạo lộ trình rõ ràng để người lao động có thể tiếp tục phát triển lên diện Kỹ năng đặc định.
Ikusei Shuro là gì?
Ikusei Shuro là chương trình đào tạo lao động mới của Nhật Bản, được thiết kế để thay thế chế độ Thực tập sinh kỹ năng. Mục tiêu của chương trình là đào tạo người lao động nước ngoài trong quá trình làm việc tại Nhật Bản, giúp họ đạt trình độ kỹ năng tương đương với diện Kỹ năng đặc định số 1 – Tokutei Gino 1 sau thời gian 3 năm làm việc và đào tạo.
Điểm khác biệt lớn nhất của Ikusei Shuro nằm ở bản chất chương trình. Nếu chế độ Thực tập sinh kỹ năng trước đây nhấn mạnh mục tiêu chuyển giao kỹ thuật về nước, thì Ikusei Shuro hướng đến việc đào tạo và đảm bảo nguồn lao động lâu dài cho Nhật Bản trong các ngành nghề đang thiếu nhân lực.
Nói cách khác, người lao động tham gia Ikusei Shuro sẽ có cơ hội rõ ràng hơn để phát triển theo lộ trình: Ikusei Shuro → Tokutei Gino 1 → Tokutei Gino 2 → Cơ hội làm việc và cư trú lâu dài tại Nhật Bản
Thời gian chương trình Ikusei Shuro và lộ trình phát triển
Chương trình Ikusei Shuro có thời gian đào tạo tiêu chuẩn là 3 năm. Trong thời gian này, người lao động vừa làm việc tại doanh nghiệp tiếp nhận, vừa được đào tạo kỹ năng nghề và tiếng Nhật theo kế hoạch đã được xác nhận.
Sau 3 năm, nếu đáp ứng đủ điều kiện về kỹ năng và tiếng Nhật, người lao động có thể chuyển tiếp lên diện Kỹ năng đặc định số 1 – Tokutei Gino 1. Đây là điểm rất quan trọng, bởi chương trình mới được xây dựng để kết nối trực tiếp với hệ thống Kỹ năng đặc định, giúp người lao động có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn ngay từ đầu.
Trường hợp người lao động chưa đạt yêu cầu về kỹ năng hoặc tiếng Nhật trước khi kết thúc thời gian 3 năm, chương trình có thể cho phép gia hạn trong phạm vi cần thiết để người lao động tiếp tục học và thi lại, tùy theo điều kiện cụ thể.
Điều kiện tiếng Nhật đối với người lao động
So với chế độ Thực tập sinh kỹ năng cũ, chương trình Ikusei Shuro đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về năng lực tiếng Nhật.
Trước khi bắt đầu làm việc, người lao động cần đạt trình độ tiếng Nhật tương đương A1 hoặc JLPT N5, hoặc đã tham gia khóa học tiếng Nhật đáp ứng yêu cầu tương đương. Trong quá trình làm việc tại Nhật, người lao động tiếp tục được đào tạo để hướng tới trình độ A2 hoặc JLPT N4.
Đến thời điểm chuyển tiếp lên Tokutei Gino 1, người lao động thường cần đạt trình độ tiếng Nhật tương đương A2/JLPT N4 và vượt qua kỳ đánh giá kỹ năng theo quy định của từng ngành nghề.
Điều này cho thấy tiếng Nhật sẽ trở thành yếu tố rất quan trọng trong chương trình mới. Người lao động cần chuẩn bị nghiêm túc hơn ngay từ giai đoạn trước xuất cảnh, không chỉ để đáp ứng điều kiện nhập cảnh, mà còn để có thể làm việc ổn định, hòa nhập và mở rộng cơ hội phát triển lâu dài tại Nhật Bản.
Quyền lợi nổi bật của người lao động
Chương trình Ikusei Shuro được xây dựng theo hướng minh bạch hơn và tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động.
Một trong những điểm đáng chú ý là người lao động có thể được chuyển việc trong cùng ngành nghề nếu đáp ứng các điều kiện nhất định. Thời gian hạn chế chuyển việc sẽ tùy theo từng ngành, thường nằm trong khoảng từ 1 đến 2 năm. Việc chuyển việc không còn bị hạn chế tuyệt đối như trước, giúp người lao động có thêm quyền lựa chọn và giảm rủi ro phát sinh trong quá trình làm việc.
Ngoài ra, mức lương của người lao động theo chương trình mới được định hướng tương đương với lao động Nhật Bản làm cùng công việc. Các khoản chi phí như tiền ăn, tiền ở và các chi phí sinh hoạt khác cũng phải được giải thích rõ ràng, minh bạch và phù hợp với thực tế.
Chương trình mới cũng nhấn mạnh việc bảo vệ người lao động trước các hành vi vi phạm như bạo lực, đe dọa, hạn chế tự do, vi phạm hợp đồng lao động hoặc các hành vi trái pháp luật liên quan đến xuất nhập cảnh và lao động.
Các mốc đánh giá quan trọng
Trong quá trình tham gia Ikusei Shuro, người lao động cần lưu ý một số mốc đánh giá quan trọng.
Ở giai đoạn đầu, người lao động cần đạt yêu cầu tiếng Nhật tương đương A1 hoặc N5 nếu chưa có chứng chỉ trước khi nhập cảnh. Sau một thời gian làm việc, nếu có nhu cầu chuyển việc theo nguyện vọng cá nhân, người lao động cần đáp ứng điều kiện về kỹ năng cơ bản và trình độ tiếng Nhật theo từng lĩnh vực.
Đến cuối năm thứ 3, người lao động cần vượt qua kỳ đánh giá kỹ năng 3 Kyu hoặc kỳ thi đánh giá kỹ năng đặc định số 1, đồng thời đạt trình độ tiếng Nhật tương đương A2 hoặc JLPT N4 để có thể chuyển tiếp lên Tokutei Gino 1.
Vì vậy, Ikusei Shuro không chỉ là chương trình đi làm tại Nhật, mà là một lộ trình phát triển có yêu cầu rõ ràng về kỹ năng, tiếng Nhật và thái độ làm việc.
Cơ hội cho người lao động Việt Nam khi tham gia chương trình Ikusei Shuro
Đối với người lao động Việt Nam, Ikusei Shuro mở ra cơ hội lớn để sang Nhật làm việc với lộ trình minh bạch hơn, chi phí được kiểm soát chặt chẽ hơn và khả năng phát triển dài hạn rõ ràng hơn.
Thay vì chỉ đi Nhật trong thời gian ngắn, người lao động có thể xây dựng kế hoạch nghề nghiệp lâu dài: học tiếng Nhật, nâng cao kỹ năng chuyên môn, tích lũy kinh nghiệm làm việc thực tế và từng bước chuyển lên các tư cách lưu trú cao hơn.
Đây là cơ hội phù hợp với những ứng viên có mong muốn làm việc nghiêm túc, có tinh thần học hỏi, sẵn sàng đầu tư vào tiếng Nhật và kỹ năng nghề để phát triển bền vững tại Nhật Bản.
EK định hướng đồng hành cùng ứng viên như thế nào?
Trước sự thay đổi của chính sách tiếp nhận lao động tại Nhật Bản, EK xác định việc chuẩn hóa tuyển chọn, đào tạo và định hướng nghề nghiệp cho ứng viên là yếu tố then chốt.
EK sẽ đồng hành cùng người lao động từ giai đoạn tư vấn lựa chọn ngành nghề, đào tạo tiếng Nhật, chuẩn bị hồ sơ, định hướng văn hóa – tác phong làm việc tại Nhật, cho đến việc hỗ trợ ứng viên hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và lộ trình phát triển trong chương trình Ikusei Shuro.
Với chương trình mới, ứng viên không chỉ cần “đi được”, mà cần chuẩn bị để “làm tốt, học tốt và phát triển lâu dài”. Đây cũng chính là định hướng mà EK mong muốn xây dựng cho thế hệ lao động Việt Nam mới tại Nhật Bản: chuyên nghiệp và chủ động hơn.
Kết luận
Ikusei Shuro là bước thay đổi quan trọng trong chính sách lao động nước ngoài của Nhật Bản. Chương trình này tạo ra lộ trình rõ ràng hơn cho người lao động, từ đào tạo kỹ năng, nâng cao tiếng Nhật đến cơ hội chuyển tiếp lên Tokutei Gino và làm việc lâu dài tại Nhật.
EK – Đồng hành cùng người lao động Việt Nam trên hành trình học tập, làm việc và phát triển bền vững tại Nhật Bản.
Liên hệ với EK website và fanpage EK để được tư vấn lộ trình làm việc và phát triển lâu dài tại Nhật Bản
